Criminoloog *) Schoep duikt

Debat ‘tough on crime’

Zo staat het (nog) te lezen in de nieuwsrubriek van de Universiteit van Leiden, de aankondiging van een debat op 19 maart jl, georganiseerd door ‘Campus The Hague':

Tougher sentencing: does it help?

Almost three-quarters of the Dutch population is for (sic) tougher sentences to cut crime. But is there any point?

“Is there any point?”, vrij vertaald: slaat het ergens op?Het debat over de Nederlandse praktijk werd overigens gewoon door Nederlanders gevoerd in de Nederlandse taal voor een Nederlands publiek.

Gespreksleider Tinnemans (“Freelance work included the Volkskrant newspaper and the VPRO broadcasting organisation”) zette in zijn intro de toon uit de aankondiging nog wat extra aan.

Hij sprak over meningen die leven bij de bevolking en over politici die maar dingen roepen. Nadat hij tevergeefs geprobeerd had de nuchtere advocaat Jan Sjöcrona te verleiden tot generaliserende uitspraken, gaf Tinnemans met een soort grap het woord aan Ard Schoep. Sjöcrona had op meerdere vragen gewoon geantwoord met: “Ik kan niet in het hoofd van de rechters kijken”, “Ik ben geen statisticus” en zelfs: “Dat weet ik niet”. De gespreksleider zag daarin een aardig bruggetje: de wetenschap, die wist het wel allemaal.

Het was een grap, maar wel een die in lijn lag met de opzet van het debat en van de gespreksleider.

Schoep is “Associate University Professor Criminal Law and Criminology at the Faculty of Law of Leiden University”.

Hij verkondigde dat er geen onderzoek is geweest waarvan de resultaten aantonen dat een praktijk van strenger straffen afschrik wekt. Hij kende alleen enkele onderzoeken van rechtseconomen in de VS die hierop wezen. Wel bijzonder dat de professor blijkbaar niet bekend is met bijvoorbeeld het artikel dat ik op weg naar Den Haag las in de trein: “Werkt gevangenisstraf echt niet?” Dr. B. van Velthoven schreef dat samen met drs. G. Suurmond. Beiden zijn werkzaam in Leiden, Van Velthoven zelfs als universitair hoofddocent rechtseconomie aan de faculteit der rechtsgeleerdheid te Leiden. Zou die ‘Faculty of Law’ slecht op de hoogte zijn van wat de ‘faculteit der rechtsgeleerdheid’ in de zelfde stad doet?

Tillemans leidde het gesprek niet slecht: hij luisterde naar de deelnemers, betrok de zaal in het gesprek en had ook een eigen inbreng. Zo legde hij op een gegeven moment de vraag voor of de roep om strenger straffen niet uit de hand kon lopen. Volgens hoogleraar Schoep vormde het voorstel om voor bepaalde delicten wettelijke minimumstraffen in te voeren inderdaad een demonstratie dáárvan.

Vanuit de zaal kwamen verstandige opmerkingen. Een deelnemer wees erop dat ‘strenger straffen’ een nogal vaag begrip is. Wat is daarvan de operationele definitie? Streng in wiens ogen?

Over de derde man in het panel, Marco Bouman, fractiemedewerker van Leefbaar Rotterdam, stond in de aankondiging in kreupel Engels maar inhoudelijk correct:

What is more, longer sentences can reduce crime levels because it is longer before prisoners can reoffend.

Ook in de discussie bracht Bouman dit kalm naar voren, maar een gesprek erover kwam niet echt op gang. In zijn bijdrage had Schoep het al gehad over onderzoek naar de relatie tussen straf en recidive. In de combinatie van die twee zaken zag ik een goede kapstok om de vraag te stellen die ik van te voren bedacht had.

Ik stelde aan de orde dat er ten onrechte gesproken werd in het kader van een veronderstelde tegenstelling tussen wetenschap enerzijds en politiek en bevolking anderzijds. In plaats daarvan zou de kwaliteit van de wetenschapsbeoefening onder de loep genomen moeten worden. Ik vroeg Schoep zich te verplaatsen in een situatie waarin hij gevraagd werd een wetenschappelijk artikel over recidive te reviewen. In dat artikel werd ‘gecorrigeerd’ voor ‘niet in de gelegenheid zijn om misdrijven te plegen vanwege verblijf in de gevangenis’. De onderzoekers verdubbelen vanachter hun bureau de gevonden recidive-aantallen voor bajesklanten met twee wanneer die de helft van de onderzochte tijd in de gevangenis zaten. Ik had daarbij de studie van Nieuwbeerta en anderen in het achterhoofd die hier op Keizers en Kleren uitgebreid besproken is, maar verwees daar niet expliciet naar.

Met het onderzoek van déze Leidse collega’s was Schoep echter wel bekend. En zijn antwoord was onthutsend.

Hij stelde eenvoudigweg dat het Tijdschrift voor Criminologie hem nooit zou vragen om dit artikel te reviewen “omdat ik geen methodoloog ben”.

De discussie over dit onderwerp ging nog even door. Aan het einde ervan gaf Schoep aan dat hij uitkeek naar het verschijnen van de discussiebijdrage van Andre van Delft en mij in het komende nummer van het TvC.

Op mijn beurt kijk ik dan weer uit naar reacties daarop van criminologen en andere wetenschappers die zich bezighouden met misdaad en de manier waarop de maatschappij daarmee omgaat…

NB: De titel luidde eerder “Professor Schoep duikt”. De titel “Associate University Professor” is echter niet hetzelfde als ‘professor’ in de Nederlandse context.

3 reacties op “Criminoloog *) Schoep duikt

  1. Mijn aanvullingen op dit verslag:

    Hoogleraar Schoep wilde steeds praten over recidive, terwijl dit voor de maatschappelijke veiligheid niet het belangrijkste is; het gaat erom dat boeven niet vrij rondlopen. Iemand in het publiek verwees naar een onderzoek van Vollaard. Hierover schreef Trouw twee jaar geleden:

    “Langdurig opsluiten van veelplegers is ‘uitzonderlijk effectief’. Door honderden verslaafde criminelen een paar jaar achter de tralies te zetten, daalde het aantal aangiften van auto- en woninginbraak eind 2007 met zo’n 30 procent. Dit blijkt uit een rapport van misdaadeconoom Ben Vollaard van de Universiteit van Tilburg.”

    Een wetenschapper als Schoep moet een discussie over strenger straffen niet proberen te verengen tot recidive; anders is dat volgens mij dit misleiding, en veel schadelijker dan alle verzinsels van Diederik Stapel bij elkaar.

    Iets later in het debat kwam de onverbeterlijkheid van veelplegers ter discussie. Na een gevangenisstraf gaan de meeste van hen weer gewoon door met hun misdaden. Moeten ze dan soms wéér de gevangenis in? Schoep vond van niet; te zielig.

    Vervolgens ging het om geld. Strenger straffen is duur, maar het voorkomt tegelijk schade. Het onderzoek van Vollaard zou hebben aangetoond dat de huidige strafoplegging optimaal is voor wat betreft de kosten en baten; veelplegers nog harder aanpakken zou netto geld gaan kosten. Dus was het voor Schoep nog duidelijker dat we niet strenger moeten gaan straffen. Maar criminaliteit veroorzaakt naast de economische schade ook grote maatschappelijke schade. Waarom zou die onder tafel geschoven moeten worden bij een kosten/baten afweging? Gespreksleider Tinnemans liet hier een steek vallen.

    De inbreng van Marco Bouman en de opmerkingen uit het publiek maakten het Schoep knap lastig. Ik kreeg de indruk dat ook Tinnemans daar mee in zijn maag zat. Er was nog genoeg te praten over strenger straffen, en het publiek had mogelijk nog meer vragen willen stellen. Maar Tinnemans schakelde over naar een nieuw onderwerp: preventie; hoewel het debat daar eigenlijk niet over ging.

    Op deze site is het werk van vrij veel Leidse wetenschappers negatief ter sprake gekomen: Schoep, Nieuwbeerta, Wermink, De Keijser, Schuyt, Dorelijers, allen bij de Rechtenfaculteit; op het zusterweblog Keizers & Kleren staan kritische stukken over professor Berger van de faculteit der Geesteswetenschappen. Ik wordt er niet vrolijk van. Het gaat me aan het hart omdat ik zelf heb gestudeerd in Leiden. Gelukkig heb ik gemerkt dat het onderwijs en onderzoek in mijn richting (wiskunde) er nog steeds prima is.

    • Nou gelukkig maar dat het met de ‘wiskunde’ nog wel goed zit in Leiden. Dar kan je ook niet zo veel aan verpesten, lijkt mij.

      Al jaren volg ik de volstrekt hopeloze discussies over ‘strenger straffen’, hetgeen voor mij een bewijs is dat ‘wetenschap’ gedegenereerd is tot een soort sekte, waarbij de groepsovertuiging bepalend is of je nog een boterham in je ‘vak’ kan verdienen!

      Al in de 80 jaren van de vorige eeuw stonden er berichten in de krant over Franse bankrovers die hier hun praktijk uitoefenden vanwege de belachelijk lage straffen. Nu zeggen de rechters dat ze sindsdien aanmerkelijk ‘zwaarder’ zijn gaan straffen, maar tegelijkertijd verwijzen ze naar ‘onderzoeken’ waaruit zou blijken dat zwaarder straffen niet helpt! We moeten deze academische ‘speeltuin’ dan ook niet meer au-serieux nemen maar tegelijkertijd eens bekijken of we deze zinloze discussie nog wel moeten financieren.

  2. ‘Almost three-quarters of the Dutch population is for (sic) tougher sentences to cut crime. But is there any point?’
    Zolang politici, rechters, rechfilosofen en criminologen bewust of onbewust uitgaan van de stelling dat staf zal/moet/kan leiden tot inzicht, inkeer en dus gedragsverandering bij misdadigers zullen de goedbedoelende burgers niet adequaat beschermd worden tegen angst en het gevoel van onbehagen door haar overheid en door namens die overheid benoemde rechters.
    We straffen niet om gestrafden tot inkeer te brengen. We straffen (1) om burgers die zich NIET te buiten gaan aan misdaden te laten zien dat het loont om “braaf” te zijn en, (2) bij gevangenisstraffen die misdadiger daadwerkelijk uit de maatschappij, waar hij heeft aangetoond zich niets aan te laten gelegen te verwijderen. Opdat we tenminste (enige) tijd van zijn asociale gedrag zijn gevrijwaard.
    Daarom is vervroegde invrijheidstelling, proefverlof zo verkeerd en begrijp een gemiddelde burger daar niets van. Vanwaar die politieke compassie?
    Daarenboven is het systeem om veroordeelden RECHT te geven aan veeroordeelden op strafvermindering na 1/3de van de straf gezagsondermijnend. Waarom als de rechter oordeelt 12 jaar, moet dat na opeens 8 jaar worden. Het omgekeerde wordt verwacht. Als de veroordeelde zich tijdens de hechtenis niet gedraagt, moet de straf verleng kunnen worden. we, de maatschappij, zit niet te wachten op raddraaiers.
    Burgers die aangeven, zich voortdurend en keer op keer in de fout gaan bij het lastigvallen van burgers, moeten uiteindelijk definitief uit onze vrije maatschappij verwijderd kunnen worden. Dat is wat de burger verwacht van zijn overheid en daar doet de mening of onderzoek van criminologen niet zoveel toe.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>